เมื่อพูดถึงเรื่องการผ่าตัดเป็นใคร ๆ ก็คงต้องกลัวกันทั้งนั้น? ถ้าต้องนึกถึงภาพที่คุณหมอกำลังถือมีดล้วงควักตัดเย็บอะไรอยู่ในท้องของเราแค่คิดก็รู้สึกเสียวไส้แล้ว? แต่บางครั้งเมื่อถึงคราวแล้วที่มันหลีกเลี่ยงไม่ได้คุณแม่หลายคนก็คงมีเหตุที่จะต้องคลอดโดยการผ่าตัดคลอด? แล้วหากจำเป็นต้องผ่าตัดคลอดคุณจะสามารถมีทางเลือกอะไรได้บ้างล่ะ

การผ่าตัดคลอดหรือที่หมอเขาเรียกกันว่า ซีซาเรี่ยนเช็กชั่น (Cesarean Section) ดู ๆ แล้วก็น่าจะผ่าเหมือน ๆ กันหมด? ใคร ๆ ต่างก็เข้าใจกันว่าผ่าตัดคลอดที่ไหน ๆ ก็ผ่าแบบเดียวกันตอนจบออกมาจากห้องผ่าตัดลูกที่เคยอยู่ข้างในตอนนี้ก็ผ่าออกมาอยู่ข้างนอกเป็นที่เรียบร้อยมีแผลผ่าตัดปิดพลาสเตอร์เรียบร้อยที่หน้าท้อง? ตอนผ่าตัดจะผ่าตัดแบบไหน วิธีไหน ใครจะไปอยากรู้ล่ะยังไงก็มองไม่เห็นอยู่แล้ว? เพราะตอนผ่าตัดก็จะมีผ้ากั้นหรือบางทีมีผ้ามาผูกปิดตาอีกต่างหากแต่ที่จริงแล้วการผ่าตัดคลอดมีวิธีหลากหลายมากบ้างที่ผ่าตัดแนวตั้งบ้างก็ผ่าแนวขวาง? ส่วนข้างในที่มดลูกก็มีทั้งแผลแนวตั้งกับแผลแนวขวางแล้วแต่ยุคสมัยความชำนาญของหมอแต่ละคนหรือความเหมาะสมทางการแพทย์ในคนไข้แต่ละคนจนถึงทุกวันนี้วิธีการผ่าตัดด้านในก็ดูจะเหมือน ๆ กัน? จะมีบ้างที่หมอบางท่านอาจจะเย็บมดลูกชั้นเดียวแต่บางท่านเย็บสองชั้นส่วนแผลหน้าท้องข้างนอกก็มีแค่สองแบบคือผ่าตามยาวกับผ่าตามแนวขวาง

การผ่าตัดคลอดเป็นการผ่าตัดที่โบราณเก่าแก่ที่สุดมากกว่าการผ่าตัดใด ๆ ในโลกนี้? แทบไม่น่าเชื่อเลยว่ามีการผ่าตัดคลอดกันมาตั้งแต่ 800 ปีก่อนคริสตกาลที่ได้ชื่อว่า ซีซาเรี่ยน ก็เพราะว่ามีสมาชิกสภาร่างรัฐธรรมนูญโรมัน ชื่อ Lex Cesarea อีตาคนนี้แกก็ออกกฎหมายมาว่า หากสตรีตั้งครรภ์เสียชีวิตจะต้องผ่าท้องเอาเด็กออกมาฝังแยกกับแม่เสมอจะด้วยเหตุผลใดก็ไม่มีใครทราบ? ตั้งแต่นั้นมาก็เลยเรียกการผ่าตัดนี้ว่า Cesarean จากนั้นเองก็เลยเอามาลองผ่ากับคนท้องที่มีชีวิตแต่สุดท้ายผ่าตัดแล้วตายมากกว่าครึ่งจากการเสียเลือดกับการติดเชื้อโรค? แต่ดีที่เราเกิดมาสมัยนี้ที่การแพทย์เจริญก้าวหน้ามีการพัฒนาวิธีการผ่าตัดจนแทบไม่มีใครเสียชีวิตจากการผ่าตัดคลอดเลยแล้ว? ตั้งแต่เมื่อสองพันแปดร้อยปีที่ผ่านมาจนถึงไม่กี่สิบปีนี้เองการผ่าตัดคลอดจะผ่าหน้าท้องตามยาว!!!? เมื่อก่อนผ่าตามยาวก็ไม่มีใครว่าไม่มีใครบ่นสักคนว่าแผลไม่สวยเพราะใคร ๆ เขาก็ผ่าตามยาวกันทั้งนั้นแต่อยู่มาวันหนึ่งก็มีหมอแถว ๆ แคว้นบาวาเรียทางใต้ของเยอรมันแกผ่าท้องคลอดแนวตั้งอยู่ทุกวันจนเซ็งอีกทั้งเวลาไปทะเลว่ายน้ำอาบแดดฝรั่งเขาใส่ชุดว่ายน้ำทูพืชกันมีข้างบนชิ้นข้างล่างอีกชิ้นจะผ้าชิ้นเล็กชิ้นใหญ่ก็แล้วแต่ขนาดแต่ละคน? แกก็นั่งดูแล้วก็คงเซ็งตัวเองที่ผู้หญิงสวย ๆ ใส่ชุดว่ายน้ำดูเซ็กซี่แต่กลับมีรอยแผลผ่าตัดแนวตามยาวเกะกะลูกตากันเป็นแถวที่สำคัญก็เป็นฝีมือแกทั้งนั้น สุดท้ายไปนั่งคิดนอนคิดอยู่สามสี่วันแกก็เลยคิดวิธีการผ่าตัดแนวขวางขึ้นมารอยแผลจะอยู่ได้แนวบิกีนี่ถ้าไม่ถอดกางเกงในก็คงไม่มีใครมองเห็นตั้งแต่นั้นแผลผ่าตัดตามแนวขวางก็เริ่มเป็นที่นิยมเลยเรียกแผลแบบนี้ว่า Pfannenstiel (แฟนเน่นสตีล) ตามชื่อของหมอคนนี้เสียเลยคนอะไรชื่ออ่านยากซะมัด

แผลแต่ละแบบก็มีข้อดีข้อเสียแตกต่างกันไปหมอแต่ละคนก็ชำนาญแผลแต่ละแบบแตกต่างกันไปโรงพยาบาลแต่ละแห่งก็มีนโยบายสำหรับการผ่าตัดแตกต่างกันไปเอาเป็นว่ามารู้จักแผลแต่ละแบบกันดีกว่า


แผลผ่าตามยาว

ชื่อก็บอกอยู่แล้วว่าผ่าในแนวยาว? รอยแผลจะเริ่มตั้งแต่ใต้สะดือลงมาจนถึงหัวหน่าวผ่านชั้นไขมันชั้นกล้ามเนื้อเยื่อบุช่องท้องในแนวตามยาวทั้งหมด? ข้อดีของการผ่าแบบนี้ก็คือ ผ่าง่าย ผ่าเร็ว ใช้เวลาน้อย เสียเลือดน้อยเปิดแผลได้กว้างทำอะไรข้างในได้สะดวกถ้าผ่าแล้วแผลเล็กไปก็สามารถขยายแผลอ้อมสะดือขึ้นไปได้อีกอะไรก็ดูง่ายไปหมดข้อเสียที่เห็นชัด ๆ ก็คือมันเห็นชัดเกินไปดูแล้วไม่สวยงามยิ่งถ้าเป็นแผลเป็นดันนูนขึ้นมาอีก? ดูแล้วจะเหมือนมีไส้เดือนยักษ์เลื้อยขึ้นมาจากกางเกงในเลยเห็นแล้วสยองหมดอารมณ์ไปเลย? ถ้าไม่นับเรื่องความสวยความงามแล้วล่ะก็การผ่าตัดในแนวยาวก็ย่อมต้องดีกว่าการผ่าแนวขวางอยู่แล้ว


แผลผ่าในแนวขวาง

แนวแผลภายนอกจะอยู่เหนือแนวขนหัวหน่าวตามรอยขอบกางเกงใน? ถ้าผ่าตัดคลอดปกติแผลจะยาวประมาณ 10-12 ซม. ลึกลงไปชั้นไขมันก็จะผ่าตามแนวขวางพอถึงขั้นกล้ามเนื้อกลับเปลี่ยนมาผ่าในแนวตั้งเยื่อบุช่องท้องก็ผ่าตามแนวตั้งพอถึงตัวมดลูกก็ผ่าตามแนวขวางอีกที? การผ่าตัดคลอดตามขวางก็เลยดูแข็งแรงกว่าแผลตามยาว เพราะแนวของแผลในแต่ละชั้นจะแตกต่างกันเหมือนปิดฝากล่องกระดาษที่สลับไปสลับมา? ขณะที่แผลตามยาวแผลทุกชั้นจะอยู่ในแนวเดียวกัน? ถ้าแผลแยกก็จะแยกหมด แต่การผ่าในแนวขวางก็จะเสียเวลามากกว่าเสียเลือดมากกว่าต้องใช้ความชำนาญมากกว่าเปิดแผลไม่ได้กว้างนักทำอะไรข้างในก็ลำบากแถมขยายแผลกว้างสุด ๆ ได้ไม่เกิน 14 ซม. สรุปแล้วแผลแนวขวางก็ดีกว่าในแง่ของความสวยงามกับความแข็งแรง นอกนั้นก็ไม่มีอะไรดีไปกว่าแผลตามแนวตั้งเลย

ในต่างประเทศก็พบว่าประเทศที่พัฒนาแล้วทั้งหลาย เช่น ประเทศทางแถบยุโรปก็มักจะผ่าในแนวขวางเป็นส่วนใหญ่ฝรั่งพวกนี้เขาชอบใส่ชุดว่ายน้ำสวย ๆ อาบแดดกันอยู่แล้ว ชอบโชว์สัดส่วนเรือนร่างเพราะเขาถือว่าเป็นสิ่งสวยงาม ถ้าต้องผ่าตัดก็ขอให้ดูดีที่สุดเอาไว้ก่อนส่วนประเทศที่พัฒนาน้อย ๆ หน่อย ประชาชนไม่มีทางเลือกอะไรมากมายก็จะยังผ่าตัดในแนวตั้งเป็นส่วนใหญ่สงสัยว่าวันหลังคงต้องเอาลักษณะของแผลผ่าตัดคลอดมาเป็นดัชนีชี้วัดความเจริญของประเทศไทยด้วยก็คงจะดี

ถึงเวลาที่จะต้องโดนผ่าตัดจริง ๆ ถ้าถามตัวคุณแม่เองว่าอยากให้หมอผ่ายังไงผู้หญิงเรายังไงก็ต้องเอาที่มันสวยงามไว้ก่อนแหละครับทุกคนก็จะอยากให้ผ่าตัดตามแนวขวาง? ส่วนใหญ่แล้วในโรงพยาบาลเอกชนก็มักจะผ่าในแนวขวาง ส่วนในโรงพยาบาลของรัฐฯ ก็แล้วแต่นโยบายของแต่ละที่เพราะการผ่าแบบขวางนั้นจะเสียเวลามากกว่าเสียเลือดมากกว่ามีโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนมากกว่า บางที่จึงอาจให้ผ่าในแนวตั้งอย่างเดียวแต่เข้าใจว่าหากบอกคุณหมอไว้ก่อน? ถ้าไม่ลำบากหรือมีข้อห้ามอะไรคุณหมอก็อาจจะผ่าแนวขวางให้คุณแม่สวยโชว์สะดือได้สมใจครับ? แล้วเท่าที่สังเกตคุณหมอหนุ่ม ๆ หรือรุ่นกลาง ๆ ก็มักจะผ่าในแนวขวางมากกว่าคุณหมอที่มีอายุมาก ๆ เป็นส่วนใหญ่ ดังนั้น หากคุณแม่ไม่แน่ใจก็ลองสอบถามคุณหมอก่อนผ่าก็ดีเหมือนกันเดี๋ยวแผลออกมาไม่ได้ดั่งใจแล้วก็จะไม่สามารถลบรอยแผลแนวตั้งอออกแล้วผ่าแนวขวางใหม่ได้ คุยกันให้เรียบร้อยจะได้ไม่ต้องมานั่งบ่นทีหลัง!!

นอกจากนั้นในบางสถานการณ์ เช่น ภาวะทารกในครรภ์กำลังขาดออกซิเจนภาวะรกเกาะต่ำที่กำลังมีเลือดออกมาก ๆ ภาวะสายสะดือย้อยหรืออะไรก็ตามที่เป็นภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์? สถานการณ์อย่างนี้คุณหมอก็มักจะผ่าตัดคลอดในแนวตั้งเพราะสามารถช่วยเหลือทารกในครรภ์ได้อย่างรวดเร็วบางทีใช้เวลาแค่ 3-5 นาทีเด็กก็คลอดออกมาเรียบร้อยแล้วเรื่องอย่างนี้ขอให้ทุกชีวิตปลอดภัยไว้ก่อนเป็นดีที่สุดเรื่องความสวยงามถือเป็นเรื่องรอง

สุดท้ายก็อยากบอกว่าโดยมากแล้วคุณแม่มักจะนึกถึงความสวยงาม ส่วนหมอก็มักคิดถึงความง่ายกับความปลอดภัย ถ้าจะให้ดีไม่มีปัญหาทีหลัง ถามคุณหมอตอนใกล้คลอดหรือเมื่อรู้ตัวว่าต้องผ่าคลอดไปเลยว่า หมอจะผ่าแบบไหน แล้วเราชอบแบบไหน ถ้าไม่ยากเย็นอะไรหมอก็คงไม่ขัดใจอยู่แล้วครับ

ขอขอบคุณข้อมูลจาก
modernmom

?

?