“เอ...ผิวลูกเราเป็นอะไรน๊ะ  มองเผิน ๆ แล้วอาจจะคล้ายตุ่มยุงกัดแต่วันดีคืนดีก็มีขนาดใหญ่ขึ้นเรื่อย ๆ มีหนองไหลออกมาด้วยพอแม่ไปแตะโดนลูกน้อยก็เจ็บจนร้องไห้ใหญ่เลย” เห็นเจ้าตัวน้อยมีอาการแปลก ๆ ก็อย่าเพิ่งตกอกตกใจไปค่ะ ตุ่มหนองที่คุณแม่เห็นมีชื่อเรียกที่เราคุ้นเคยกันดีว่า “ฝี” วันนี้เลยพามาทำความรู้จักกับโรคนี้ดูดีค่ะว่ามีที่ไปที่มาอย่างไรกันบ้าง


ฝีเกิดจากอะไร

ฝีเป็นกลไกการต้านเชื้อโรคของร่างกายเกิดขึ้นชั้นใต้ผิวหนังไม่ว่าจะเป็นศีรษะ แขน ขา  ก้น ฯลฯ โดยมีสาเหตุมาจากแบคทีเรียบนผิวหนังที่อาจมีทั้งประโยชน์และโทษ  เมื่อเด็ก ๆ รู้สึกคันผิวแล้วเกาจนเป็นแผลเจ้าเชื้อโรคที่ว่านี้ก็จะบุกรุกเข้ามาในร่างกายได้

แต่ความมหัศจรรย์ของร่างกายไม่ปล่อยให้ใครมารุกรานได้ง่าย ๆ อยู่แล้ว ดังนั้น จึงมีการส่งกองหน้าซึ่งก็คือเซลล์เม็ดเลือดขาวออกมาต่อสู้กับเชื้อโรค  นอกจากนี้ยังมีการสร้างผนังห่อหุ้มเชื้อโรคและเซลล์ที่ตายแล้วเอาไว้ไม่ให้แพร่กระจายไปยังส่วนอื่น ๆ ในร่างกายด้วย  เห็นได้ในรูปของฝีหรือหนองซึ่งขนาดเล็กมักจะเรียก ตุ่มหนอง แต่เมื่อตุ่มหนองนั้นมีขนาดใหญ่กว่า 1 เซนติเมตรขึ้นไปจะเรียกว่า ฝี


อาการเมื่อเด็กเป็นฝี

ฝีมักจะขึ้นเป็นตุ่มหรือก้อนบวมแดงและปวดสัมผัสจะรู้สึกร้อนกดถูกจะรู้สึกเจ็บ  แรก ๆ จะมีลักษณะแข็งจะขยายโตขึ้นและเจ็บมากขึ้นเพราะเนื้อเยื่อรอบ ๆ เกิดการอักเสบต่อมาจะนุ่มลงและกลัดหนอง  เมื่อฝีเป่งมาก ๆ อาจแตกเองได้แล้วอาการเจ็บปวดอาจทุเลาลง

อาการแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นได้คือมีการติดเชื้อเข้าไปในกระแสเลือดแล้วเดินทางไปยังส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย  ซึ่งถือว่าเป็นขั้นรุนแรงที่สุดแต่ก็พบได้เป็นส่วนน้อย

ตัวเท่านี้ก็เป็นฝีได้หรือ ฝีเกิดขึ้นได้กับคนทุกเพศทุกวัยและเกิดขึ้นได้กับทุกส่วนของร่างกายพบได้บ่อยในเด็กเล็กวัยทารกที่มีผิวหนังบอบบางในวัยซนชอบเล่นเพลินจนไม่ได้  รักษาความสะอาดของผิวหนังได้เพียงพอทำให้มีโอกาสที่แบคทีเรียบนผิวหนังเข้าสู่ร่างกายได้ง่าย

การรักษาแผนไทย ใช้กอเอี๊ยะ คือ ขี้ผึ้งใช้ดูดหนองจากหัวฝีหรือปิดฝีให้แตกเป็นแผลหนองจะได้ออกได้โดยไม่ต้องบีบมีเครื่องยาผสมหลายชนิดประกอบด้วย น้ำมันใบชา เสนผง ยางสน ชันตะเคียน งิ่งจู (ยาผงสีแดง) และตัวยาอื่น ๆ เอามาเคี่ยวผสมกันจนกลายเป็นของเหลวสีดำหยดลงกระดาษพับครึ่งเวลาใช้แกะกระดาษออกแล้วปิดลงบนฝีทั้งกระดาษ  เริ่มต้นจะปิดให้แผลแตกและเมื่อแผลแตกกอเอี๊ยะจะดูดหนองออกมาเมื่อหนองออกหมด แผลจะหาย

การรักษาแผนปัจจุบัน ถ้าฝีมีขนาดเล็กอาจปล่อยให้ตุ่มหนองแตกเองจากนั้นคอยทำความสะอาด ไม่นานนักแผลก็จะหายเอง  แต่ถ้าฝีมีขนาดใหญ่ควรไปพบแพทย์เพื่อผ่าฝีเอาหนองออกมาจากนั้นใส่ผ้ากอชชนิดเป็นแผ่นยาว ๆ ค่อย ๆ ม้วนยัดเข้าไปในแผล  เพื่อเป็นหมุดดึงระบายหนองและทำความสะอาดแผลเปลี่ยนผ้ากอชทุกวันทำจนกระทั่งแผลตื้นขึ้นและหายสนิทอาจมีการให้กินยาฆ่าเชื้อและยาแก้อักเสบร่วมด้วย  การผ่าเอาหนองออกแล้วยัดผ้ากอชทุกครั้งเมื่อทำแผลจะทำให้หนองออกมาได้หมดลดโอกาสกลับมาเป็นฝีซ้ำอีกได้

เปรียบเทียบกอเอี๊ยะกับการรักษาแผนปัจจุบัน การแปะกอเอี๊ยะจะมีค่าใช้จ่ายถูกกว่าเมื่อเทียบกับค่าผ่าเอาหนองออกและค่าทำแผล  แต่จะต้องระมัดระวังเรื่องความสะอาดให้มาก

วิธีป้องกันไม่ให้เกิดฝี เด็กที่ผิวหนังอักเสบง่ายควรรักษาความสะอาดตัดเล็บให้สั้นอยู่เสมอ  เปลี่ยนปลอกหมอน ผ้าปูที่นอนบ่อย ๆ อาบน้ำฟอกสบู่ให้สะอาด กินอาหารที่มีประโยชน์เป็นประจำ

ขอขอบคุณข้อมูลจาก
mother&care
โดย รศ.นพ.ชิษณุ พันธุ์เจริญ
กุมารแพทย์ ด้านโรคติดเชื้อ